در حالی که تنشها میان آمریکا و ایران در هفتههای اخیر افزایش یافته، ناو هواپیمابر هستهای یواساس آبراهام لینکلن، از دریای چین جنوبی به سمت منطقه خاورمیانه در حال حرکت است. این حرکت که در رسانهها و محافل تحلیلگر بهعنوان تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه تعبیر شده، در کنار اعزام تجهیزات و نیروهای دیگر، پیام جنگطلبانه پنتاگون را ارسال میکند.
یواساس آبراهام لینکلن یکی از شناختهشدهترین ناوهای هواپیمابر نیروی دریایی آمریکا است؛ ناوی که توانایی جابهجایی یک پایگاه هوایی کامل را در دل اقیانوس دارد. این ناو که بهعنوان یکی از ناوهای کلاس نیمیتز شناخته میشود، با پیشران هستهای حرکت میکند و میتواند بدون نیاز به سوختگیری ماهها در دریا بماند. از این رو، آبراهام لینکلن نه فقط یک کشتی جنگی، بلکه یک ابزار راهبردی برای نشان دادن حضور آمریکا در مناطق حساس جهان محسوب میشود.
قدرت آتش و برد
آبراهام لینکلن میتواند بیش از ۸۰ فروند هواپیما و بالگرد را حمل کند که شامل جنگندههای نسل ۵، هواپیماهای هشدار زودهنگام، تانکرهای سوخترسان و هواپیماهای الکترونیک رزمی است. این مجموعه، ناو را به یک پایگاه هوایی متحرک تبدیل میکند که قادر است در عرض چند ساعت، عملیات هوایی گستردهای را در مناطق دوردست اجرا کند. همچنین، این ناو دارای سیستمهای دفاعی پیشرفته، رادارهای قدرتمند و سامانههای جنگ الکترونیک است که آن را در برابر تهدیدهای هوایی و دریایی محافظت میکند.
چرا هستهای بودن مهم است؟
پیشران هستهای یکی از مهمترین ویژگیهای این ناو است. برخلاف کشتیهای معمولی که برای حرکت نیازمند سوخت مایع هستند و باید بهطور مرتب سوختگیری کنند، ناوهای هستهای میتوانند سالها بدون سوختگیری حرکت کنند. این ویژگی نه تنها باعث افزایش برد عملیاتی میشود، بلکه بهدلیل کاهش وابستگی به خطوط تدارکاتی، امکان حضور طولانیمدت در مناطق دوردست را فراهم میکند. در نتیجه، آبراهام لینکلن میتواند بهسرعت به نقطهای از جهان منتقل شود و در آنجا بهعنوان یک عامل بازدارنده یا عامل فشار سیاسی عمل کند.
از عملیاتهای گذشته تا مأموریتهای فعلی
آبراهام لینکلن در طول عمر خود در بسیاری از عملیاتهای مهم حضور داشته است. از حمایت از عملیاتهای جنگی تا حضور در مأموریتهای ضدتروریسم، این ناو بارها نشان داده که میتواند نقشهای متنوعی را بر عهده بگیرد. در شرایط فعلی، با افزایش تنشها میان آمریکا و ایران و نگرانیها از احتمال تشدید درگیریها در خاورمیانه، حرکت این ناو به سمت منطقه بهعنوان پیامی راهبردی تفسیر میشود. حضور یک ناو هواپیمابر در خلیج فارس یا نزدیکی آن میتواند تعادل قدرت را تغییر دهد و همزمان ریسک محاسبات نادرست را افزایش دهد؛ زیرا هر حرکت نظامی، حتی اگر بازدارنده باشد، میتواند از سوی طرف مقابل بهعنوان تهدید تلقی شود.
چالشهای عملیاتی و هزینههای سنگین
نگهداری و بهرهبرداری از ناوهای هواپیمابر هستهای، هزینههای سرسامآوری دارد. این ناوها نیازمند خدمهای بالغ بر ۵۰۰۰ نفر هستند که شامل خلبانان، تکنسینها، کارکنان تدارکات و نیروی دریایی میشوند. علاوه بر این، تعمیرات دورهای، نگهداری سیستمهای هستهای، تأمین قطعات و آموزش مداوم خدمه، همه جزو هزینههای سنگین این ناوها محسوب میشود. با این حال، برای آمریکا این هزینهها بهعنوان سرمایهگذاری در قدرت راهبردی و نفوذ جهانی توجیه میشود.
ضعفهایی که پنهان نیست
در نگاه اول، ناو هواپیمابر هستهای «یواساس آبراهام لینکلن» نماد قدرت نیروی دریایی آمریکاست؛ غولی فولادی با دهها جنگنده، سامانههای دفاعی پیشرفته و پیشران هستهای که میتواند ماهها در دریا بماند. اما پشت این تصویر پرزرقوبرق، واقعیتی پیچیدهتر نهفته است: این ناو، علیرغم قدرت چشمگیر، نقاط ضعف جدی و راهبردی دارد که در سناریوی یک درگیری واقعی میتواند تعیینکننده باشد.
هدفی بزرگ در عصر شفافیت کامل
یکی از اصلیترین نقاط ضعف آبراهام لینکلن، اندازه عظیم آن است. ناوی با طول بیش از ۳۳۰ متر، حتی با خاموش کردن سیستمهای ردیابی، در عصر ماهوارهها، پهپادهای شناسایی، شنود الکترونیک و رادارهای فراافق، بهسختی قابل پنهانسازی است. رد حرارتی، امواج الکترونیکی و تحرک ناوگروه همراه، موقعیت کلی ناو را برای دشمن آشکار میکند. در واقع، این ناو آنقدر بزرگ است که بیش از آنکه پنهان شود، بهعنوان یک هدف شاخص شناخته میشود.
تهدید موشکهای ضدکشتی مدرن
تحول در فناوری موشکی، معادله قدرت ناوهای هواپیمابر را تغییر داده است. موشکهای کروز، بالستیک و بهویژه موشکهای مافوقصوت و هایپرسونیک، با سرعت بالا و مانورپذیری پیچیده، میتوانند سامانههای دفاعی چندلایه ناو را تحت فشار قرار دهند. در این شرایط، لزومی به غرق کردن ناو نیست؛ تنها آسیب به باند پرواز یا سامانههای کلیدی کافی است تا آبراهام لینکلن از چرخه عملیات خارج شود.
وابستگی کامل به ناوگروه همراه
آبراهام لینکلن بهتنهایی معنا ندارد. بقای آن وابسته به یک ناوگروه کامل شامل ناوشکنهای ایجیس، زیردریاییها و کشتیهای پشتیبانی است. این وابستگی یک نقطه ضعف ساختاری ایجاد میکند: ضربه به هر حلقه از این زنجیره، کل ناوگروه را آسیبپذیر میسازد. هدف قرار گرفتن کشتیهای لجستیکی یا پشتیبانی میتواند ناو را مجبور به عقبنشینی کند، حتی اگر خود ناو آسیبی ندیده باشد.
هزینه سنگین، بازده نامتقارن
ساخت، نگهداری و بهرهبرداری از یک ناو هواپیمابر هستهای و ناوگروه آن، دهها میلیارد دلار هزینه دارد. در مقابل، سلاحهایی که میتوانند آن را تهدید کنند (از موشکهای ضدکشتی گرفته تا پهپادهای انتحاری و مینهای دریایی) هزینهای بهمراتب کمتر دارند. این عدم توازن اقتصادی، جنگ نامتقارن را به کابوس ناوهای هواپیمابر تبدیل کرده است.
محدودیت در آبهای بسته
ناوهایی مانند آبراهام لینکلن برای اقیانوسهای باز طراحی شدهاند، نه آبراههای تنگ و کمعمق. در مناطقی مانند خلیج فارس، عمق کم آب، نزدیکی به سواحل و محدودیت مانور، خطر مینهای دریایی، موشکهای ساحلبهدریا و حملات قایقهای تندرو را افزایش میدهد. به همین دلیل، حضور این ناو در چنین مناطقی همواره با احتیاط و نگرانی همراه است./خبرفوری
پهپادهای ایران حریف ناو آبراهام لینکلن میشود؟
«کامرون شِل» مدیرعامل و یکی از بنیانگذاران شرکت Draganfly (شرکت کانادایی/شمال-آمریکایی است که در زمینه طراحی و ساخت پهپادها و سیستمهای هوایی بدون سرنشین فعالیت میکند) هشدار داد که اتکای روزافزون ایران به هواپیماهای بدون سرنشین کمهزینه، خطری جدی برای داراییهای ارزشمند نیروی دریایی ایالات متحده، از جمله ناو گروه هواپیمابر آبراهام لینکلن ایجاد میکند.
بنا بر گزارش ایسنا، شل که با شبکه فاکس نیوز گفتوگو میکرد، اظهار داشت: «تواناییهای پهپادی ایران به دهها میلیون دلار میرسد.»
وی ادامه داد: «ایران با تطبیق کلاهکهای کمهزینه با سکوهای پرتاب ارزانقیمت و استفاده از هواپیماهای کنترل از راه دور، یک تهدید نامتقارن مؤثر علیه سیستمهای نظامی بسیار پیشرفته ایجاد کرده است.»
به گفته این کارشناس برجسته، ایران میتواند تعداد زیادی پهپاد نسبتاً ساده را بهطور مستقیم به سمت کشتیهای نیروی دریایی شلیک کند و حملات گستردهای انجام دهد که میتواند دفاعهای سنتی را از کار بیندازد.
شل خاطر نشان کرد: «اگر صدها پهپاد در مدت زمان کوتاهی شلیک شوند، میتوان بهطور قطع گفت که بسیاری از آنها عبور خواهند کرد و با موفقیت هدف را نابود خواهند کرد.»
او تصریح کرد: «سیستمهای دفاعی مدرن در ابتدا برای مقابله با این نوع حمله گسترده طراحی نشدهاند. در میان تجهیزات نظامی ایالات متحده که در نزدیکی آبهای ایران فعالیت میکنند، کشتیهای جنگی اهداف اصلی هستند.»
این هشدار در حالی مطرح میشود که یک مقام ارشد آمریکایی در گفتوگو با فاکس نیوز تأیید کرد که گروه ضربت ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن هنوز وارد منطقه مسئولیت فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در اقیانوس هند نشده است.
این منبع گفت: «نزدیک است اما از نظر فنی هنوز وارد منطقه سنتکام نشده است.» این نشان میدهد که این ناو گروه هنوز در موقعیتی نیست که بتواند به ایران حمله کند.
کامرون شل همچنین خاطرنشان کرد که ارتشهای امریکا و متحدانش به سرعت در حال توسعه پدافندهای خود هستند اما عدم قطعیت در مورد قابلیتهای جدید در گروههای ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن برای مقابله با چندین پهپاد ایرانی که به صورت گروهی پرواز میکنند، همچنان وجود دارد.
او تاکید کرد که ناوگان پهپادی ایران نگرانکننده است.
وی یادآور شد: «این پهپادها به ایران راهی بسیار معتبر برای تهدید شناورهای در سطح میدهند. داراییهای ایالات متحده در منطقه بزرگ، کند و به راحتی در رادار قابل شناسایی هستند که آنها را قابل هدفگیری میکند.»
شل تصریح کرد: «در ازا، قدرت ایران در این سیستمهای پهپادی کمهزینه و با حجم بالا نهفته است – به ویژه پهپادهای تهاجمی یکطرفه که برای پرواز به سمت هدف و انفجار طراحی شدهاند.»
او توضیح داد که ایران در سیستمهای پهپادی رده یک و رده ۲ – پلتفرمهای کمهزینهای که میتوانند به تعداد زیاد تولید شوند و به طور مؤثر در جنگ نامتقارن مورد استفاده قرار گیرند – به برتری اولیهای دست یافته است.
