پیشگیری و حل ریشه‌ای مسائل زیست‌محیطی در اولویت است
پیشگیری و حل ریشه‌ای مسائل زیست‌محیطی در اولویت است
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی با تأکید بر حرکت این اداره‌کل از رویکرد واکنشی به سمت پیشگیری و حل ریشه‌ای مسائل زیست‌محیطی گفت: ما از تولید و توسعه استان حمایت می‌کنیم، اما تولیدی که در بلندمدت به تخریب محیط‌زیست منجر شود، توسعه پایدار نیست و با فعالیت واحدهای آلاینده برخورد قانونی خواهد شد.

به گزارش عصرتبریز، محمدحسین حسن‌زاده با اشاره به ظرفیت‌های گسترده آذربایجان‌شرقی اظهار کرد: این استان، صنعتی، معدنی و کشاورزی و در عین حال برخوردار از ظرفیت‌ها و مواهب طبیعی ارزشمندی است؛ از این رو حفاظت از محیط‌زیست نیازمند اقدامات همه‌جانبه و هماهنگ در حوزه‌های مختلف است.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی با اشاره به وضعیت دریاچه ارومیه و اهمیت تأمین حق‌آبه زیست‌محیطی آن گفت: پس از آب شرب، حق‌آبه محیط‌زیست از مهم‌ترین حق‌آبه‌هاست و نباید اجازه دهیم این حق نادیده گرفته شود.

وی با اشاره به شرایط فعلی دریاچه ارومیه افزود: بارش‌های اخیر فرصتی برای بهبود شرایط دریاچه ایجاد کرده است، اما افزایش آب موجود در دریاچه را نباید به معنای احیای کامل آن تلقی کرد. این شرایط در واقع فرصتی دوباره برای احیاست تا اقدامات مؤثرتری در حوزه کشاورزی، مدیریت مصرف آب، مسیل‌ها و تأمین حق‌آبه انجام شود.

حسن‌زاده تأکید کرد: دریاچه ارومیه تنها یک مسئله زیست‌محیطی نیست، بلکه نشانه‌ای از مسائل بزرگ‌تری است که در صورت بی‌توجهی می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای منطقه به همراه داشته باشد.

وی با بیان اینکه رویکرد اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان از واکنش به سمت پیشگیری، مدیریت و حل مسئله حرکت کرده است، اظهار کرد: تلاش ما این است که مسائل را از ابتدا و به صورت ریشه‌ای حل کنیم. قابل قبول نیست یک واحد صنعتی زمانی مورد توجه قرار گیرد که آلودگی آن به رسانه‌ها کشیده شده و به مطالبه عمومی تبدیل شده باشد؛ باید پیش از رسیدن مسئله به چنین مرحله‌ای، آلودگی شناسایی و کنترل شود.

حسن‌زاده ادامه داد: با تحلیل داده‌ها، نظارت میدانی و بهره‌گیری از فناوری‌های جدید تلاش می‌کنیم آلودگی را پیش از تبدیل شدن به بحران شناسایی و برای رفع آن اقدام کنیم.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی با اشاره به تشدید نظارت‌های زیست‌محیطی گفت: در استان حدود ۱۱ هزار واحد صنعتی، خدماتی، گردشگری، کشاورزی و سایر واحدها وجود دارد که از این تعداد حدود یک‌هزار و ۷۰۰ واحد مشمول خوداظهاری فصلی هستند.

وی افزود: این واحدها موظفند آزمایش‌های مربوط به خروجی‌ها و شاخص‌های مرتبط با آب، هوا و خاک را انجام داده و نتایج را در سامانه مربوط ثبت کنند. آزمایش‌ها نیز باید توسط آزمایشگاه‌های معتمد انجام شود.

حسن‌زاده گفت: در هر فصل ممکن است حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ واحد به دلیل انجام ندادن خوداظهاری، ناآشنایی با تکالیف قانونی یا آلاینده بودن نتایج مشمول پیگیری شوند. در صورت احراز تخلف، مراحل قانونی شامل اخطار، جریمه و در نهایت اقدامات قضایی دنبال خواهد شد.

وی تأکید کرد: قصد ما مخالفت با تولید نیست. حفاظت محیط‌زیست باید در کنار بخش تولید استان قرار داشته باشد، اما این حمایت به معنای سهل‌انگاری در مقابل آلودگی نیست. ما با تولید آلاینده مخالفیم و اجازه نمی‌دهیم فعالیت آلاینده بدون اصلاح ادامه پیدا کند.

حسن‌زاده ادامه داد: واحدهایی که قانون‌مند، کنترل‌شده و همراه با الزامات محیط‌زیستی فعالیت می‌کنند مورد حمایت قرار می‌گیرند، اما اگر واحدی پس از دریافت اخطار و فرصت لازم همچنان به فعالیت آلاینده خود ادامه دهد، وظیفه قانونی ما ورود و برخورد است.

وی افزود: در ماه‌های اخیر برای برخی واحدها اخطارهای قانونی و ضرب‌الاجل صادر شده است. تا حد امکان تلاش کرده‌ایم نام واحدها و برندهای تولیدی رسانه‌ای نشود، زیرا ممکن است واحد مورد نظر پس از اصلاح فرآیند و رفع آلایندگی بتواند فعالیت سالم خود را ادامه دهد. در مواردی نیز ناچار به جلوگیری از فعالیت برخی واحدها شده‌ایم، اما تلاش شده است در شرایط اقتصادی موجود این محدودیت‌ها در حد ضرورت باشد.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان سه رویکرد اصلی این اداره‌کل را پیشگیری، حمایت برای اصلاح و برخورد قانونی عنوان کرد و گفت: در مرحله نخست باید از ایجاد آلودگی پیشگیری کنیم؛ در مرحله دوم، به واحد آلاینده فرصت و حمایت لازم برای رفع مشکل داده می‌شود و در صورتی که آلودگی برطرف نشود، در مرحله سوم اقدامات قانونی انجام خواهد شد.

وی تصریح کرد: جامعه هم به تولید نیاز دارد و هم به حفاظت و صیانت از محیط‌زیست. تولیدی که در بلندمدت موجب تخریب منابع طبیعی و محیط‌زیست و در نتیجه کاهش رفاه و سلامت مردم شود، نمی‌تواند مصداق توسعه پایدار باشد.

حسن‌زاده درباره فهرست واحدهای آلاینده استان گفت: سیاست ما افزایش تعداد واحدهای موجود در این فهرست نیست؛ هرچه این فهرست کوتاه‌تر شود، نشان‌دهنده نتیجه‌بخش بودن اقدامات اصلاحی است.

وی افزود: تلاش می‌کنیم با کمک به واحدها و الزام آنها به انجام اقدامات اصلاحی، شرایط خروجشان از فهرست واحدهای آلاینده فراهم شود و طی دو سال اخیر نیز تعداد قابل توجهی از واحدها پس از اصلاح وضعیت خود از این فهرست خارج شده‌اند.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی، آلودگی هوای تبریز را یکی از مسائل مهم زیست‌محیطی استان عنوان کرد و گفت: علاوه بر تبریز، شهرهایی مانند بناب، اسکو، شبستر، آذرشهر و برخی مناطق دیگر نیز به دلیل استقرار یا نزدیکی به واحدهای صنعتی و منابع آلاینده تحت تأثیر این مسئله قرار دارند.

وی با اشاره به فعالیت ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا افزود: در حال حاضر شبکه‌ای از ایستگاه‌های سنجش در استان فعال است و در کنار توسعه سنجش زمینی، استفاده از فناوری‌های جدید نیز در دستور کار قرار گرفته است.

حسن‌زاده گفت: با همکاری ظرفیت‌های علمی از جمله دانشگاه تبریز، به دنبال توسعه پایش آلودگی هوا با استفاده همزمان از داده‌های ایستگاه‌های زمینی و فناوری ماهواره‌ای هستیم تا امکان پایش برخط و با دقت بالا فراهم شود. این ظرفیت برای سایر شهرهای استان نیز توسعه خواهد یافت.

وی در ادامه مدیریت پسماند را یکی از مسائل مهم محیط‌زیستی استان دانست و اظهار کرد: پسماند در گروه‌های مختلف تقسیم‌بندی می‌شود که بیشترین حجم آن مربوط به پسماندهای عادی و خانگی است. متأسفانه در بسیاری از شهرها، زیرساخت‌های مدیریت و دفع پسماند به صورت اصولی طراحی نشده است.

حسن‌زاده افزود: از شهرداری‌ها خواسته‌ایم برنامه سه تا چهار ساله خود برای مدیریت پسماند را ارائه کنند. تاکنون تعداد محدودی از شهرداری‌ها در این زمینه اقدام کرده‌اند و اگر سایر شهرها در مهلت تعیین‌شده تکالیف خود را انجام ندهند، موضوع از طریق اقدامات قانونی پیگیری خواهد شد.

ساماندهی پسماندهای بیمارستانی و عفونی

وی درباره پسماندهای بیمارستانی و عفونی نیز گفت: مدیریت این پسماندها نیازمند همکاری مجموعه‌های حوزه سلامت، نظام پزشکی، مراکز درمانی و شرکت‌های مسئول جمع‌آوری است. در این زمینه برخی ناهماهنگی‌ها، از جمله اختلاف درباره تعرفه خدمات وجود داشته که برای برطرف کردن آنها جلسات و هماهنگی‌هایی انجام شده است.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان با اشاره به پسماندهای کشاورزی گفت: اقداماتی در این حوزه صورت گرفته، اما همچنان نیازمند افزایش آگاهی عمومی هستیم. در فصل برداشت، در برخی باغ‌ها و مزارع شاهد آتش‌زدن بقایای کشاورزی هستیم که اقدام نادرستی است و می‌تواند به آلودگی هوا منجر شود.

وی نقش رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی را مهم دانست و افزود: از کشاورزان، جهاد کشاورزی و رسانه‌ها انتظار داریم برای ترویج روش‌های صحیح مدیریت بقایای کشاورزی همکاری کنند تا شاهد سوزاندن این پسماندها نباشیم.

حسن‌زاده درباره پسماندهای صنعتی نیز اظهار کرد: بخشی از پسماند یک کارخانه می‌تواند به عنوان ماده اولیه یا بخشی از فرآیند تولید واحد دیگری مورد استفاده قرار گیرد. این موضوع باید تحت نظارت و مطابق ضوابط محیط‌زیستی انجام شود.

وی افزود: برای پسماندهای ویژه و خطرناکی که امکان بازگشت به چرخه تولید یا طبیعت را ندارند نیز باید مدیریت تخصصی انجام شود. انتقال این نوع پسماندها دشوار، پرهزینه و همراه با مخاطرات خاص است.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان ادامه داد: برای ایجاد ظرفیت مناسب مدیریت این پسماندها، مطالعات و اقدامات تخصصی انجام شده و پروژه مربوط به این حوزه به مراحل پایانی نزدیک شده است. با بهره‌برداری از این ظرفیت، علاوه بر کاهش مخاطرات زیست‌محیطی، هزینه واحدهای صنعتی برای انتقال پسماندهای ویژه نیز کاهش خواهد یافت.

حسن‌زاده تفکیک پسماند از مبدأ را یکی از حلقه‌های مهم مدیریت پسماند عنوان کرد و گفت: رسانه‌ها باید شهروندان را به تفکیک پسماند از مبدأ تشویق کنند و شهرداری‌ها نیز باید زیرساخت و همکاری لازم را در این زمینه فراهم کنند.

وی افزود: حل مسئله پسماند بدون مشارکت شهروندان، شهرداری‌ها، صنایع و دستگاه‌های مسئول امکان‌پذیر نیست و از همه این بخش‌ها برای همکاری بیشتر دعوت می‌کنیم.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی با اشاره به ظرفیت‌های طبیعی استان گفت: حدود ۱۳ درصد از مساحت استان در قالب مناطق چهارگانه تحت مدیریت و حفاظت محیط‌زیست قرار دارد و مناطقی همچون ارسباران و دیگر مناطق حفاظت‌شده استان از سرمایه‌های طبیعی ارزشمند آذربایجان‌شرقی هستند.