به گزارش عصر تبریز، کامران رحمتی عصر شنبه در جمع خبرنگاران، با تشریح مفهوم شهر خلاق و نقش آن در توسعه اقتصادی و فرهنگی جوامع اظهار کرد: شهر خلاق بر مبنای بهره‌گیری از هنر، فرهنگ و خلاقیت انسانی برای خلق ارزش اقتصادی و تولید ثروت شکل گرفته است. این ایده که از دهه ۱۹۹۰ میلادی مطرح شد، بر این اصل استوار است که انسان می‌تواند بدون برداشت از منابع طبیعی، ذخایر خدادادی، انرژی و معادن، با اتکا به اندیشه، هنر و توانایی‌های خود زمینه رونق اقتصادی را فراهم کند.
وی با بیان اینکه خلاقیت بخشی از ماهیت انسان است، افزود: هرگاه ساکنان یک شهر یا روستا بتوانند با تکیه بر هنر، مهارت و ابتکار خود فعالیت‌های اقتصادی ایجاد کنند، به تولید ثروت بپردازند و چرخه‌ای پایدار از کسب‌وکار به وجود آورند، آن جامعه در مسیر تبدیل شدن به یک شهر خلاق قرار می‌گیرد.
رحمتی برای تشریح این رویکرد به تجربه روستای مصر در استان اصفهان اشاره کرد و گفت: این منطقه در گذشته روستایی بیابانی با جمعیتی حدود ۵۰۰ نفر بود و بسیاری از جوانان آن برای یافتن شغل و امکانات بهتر به شهرهای بزرگ مهاجرت می‌کردند. در آن زمان، کدخدای روستا به نام یوسف، با ارائه ایده‌ای خلاقانه، بازسازی خانه‌های سنتی و کاهگلی را پیشنهاد داد و پس از مراجعه به تهران و عقد قرارداد با آژانس‌های مسافرتی، شرایط میزبانی رایگان از گردشگران را برای مدت یک سال فراهم کرد.
مدیرعامل انستیتو شهرهای خلاق کشور ادامه داد: این اقدام به‌تدریج مورد توجه قرار گرفت و باعث شناخته شدن روستا در سطح کشور شد. اکنون حدود ۲۰ سال از اجرای آن ایده می‌گذرد و هر هفته نزدیک به ۴۰ دستگاه اتوبوس از تهران، حامل حدود یک‌هزار و ۵۰۰ گردشگر، برای کویرنوردی و بازدید از این منطقه راهی روستای مصر می‌شوند.
وی با اشاره به تأثیر این تحول بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی منطقه اظهار کرد: رونق گردشگری زمینه بازگشت بسیاری از مهاجران به زادگاهشان را فراهم کرد و با توسعه فعالیت‌های گردشگری، هتل‌ها و اقامتگاه‌های بوم‌گردی در این منطقه شکل گرفت. افرادی که پیش‌تر برای اشتغال به شهرهای دیگر رفته بودند، بار دیگر به روستای خود بازگشتند و در فعالیت‌های اقتصادی مشارکت کردند. حتی اهالی منطقه با پیگیری از وزارت کشور، نام روستای خود را به مصر تغییر دادند و کدخدای خلاق آن نیز به «یوزارسیف» معروف شد.
رحمتی با تأکید بر اینکه این تجربه نمونه‌ای از خلق ثروت با اتکا به توانمندی‌های انسانی و بومی است، تصریح کرد: در این روستا بدون استفاده از منابع طبیعی و ذخایر خدادادی، تنها با بهره‌گیری از فکر، ابتکار و داشته‌های محلی، تحول اقتصادی ایجاد شد. فرهنگ و هنر مردم هر منطقه از مهمترین مؤلفه‌های شکل‌گیری شهر خلاق به شمار می‌رود و ریشه این مفهوم را باید در ظرفیت‌های فرهنگی و هنری ساکنان جست‌وجو کرد؛ ظرفیت‌هایی که در صورت شناسایی و معرفی مناسب، قابلیت تبدیل شدن به مزیت اقتصادی را دارند.
وی برندسازی را یکی از مراحل مهم توسعه شهرهای خلاق دانست و گفت: در گام نخست باید ویژگی‌ها و شاخصه‌های متمایز هر منطقه شناسایی و در قالب یک برند معرفی شوند تا زمینه جذب گردشگر فراهم شود. با افزایش ورود گردشگران، سرمایه‌گذاران نیز برای حضور در آن منطقه انگیزه پیدا می‌کنند و در ادامه، زیرساخت‌های عمرانی، اجتماعی و فرهنگی توسعه می‌یابند.
وی اضافه کرد: شکل‌گیری این روند در نهایت به افزایش رونق اقتصادی، ایجاد فرصت‌های شغلی و تقویت اقتصاد مقاومتی منجر می‌شود و از این منظر، شهر خلاق می‌تواند یکی از ابزارهای مؤثر در تحقق توسعه پایدار مناطق باشد.
مدیرعامل انستیتو شهرهای خلاق کشور با اشاره به شعار یونسکو مبنی بر اینکه «شهرهای فردا، شهرهای خلاق هستند»، خاطرنشان کرد: حرکت به سمت شهر خلاق دیگر صرفاً یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای حضور مؤثر در دنیای امروز و معرفی توانمندی‌های فرهنگی و اقتصادی شهرها در سطح بین‌المللی محسوب می‌شود. یونسکو در سال ۲۰۰۴ شبکه جهانی شهرهای خلاق را با فعالیت در هفت حوزه راه‌اندازی کرد که موسیقی، صنایع‌دستی، رسانه، ادبیات، خوراک و غذاهای محلی و طراحی شهری از جمله این حوزه‌ها هستند و شهرها متناسب با قابلیت‌های تخصصی خود در این شبکه مورد ارزیابی و ثبت قرار می‌گیرند.
رحمتی با اشاره به حضور شش شهر ایران در این شبکه جهانی اظهار کرد: تاکنون اصفهان و بندرعباس در حوزه صنایع‌دستی، رشت و کرمانشاه در زمینه خوراک و غذاهای محلی، سنندج در حوزه موسیقی و کاشان در بخش طراحی شهری در شبکه جهانی شهرهای خلاق یونسکو به ثبت رسیده‌اند.
وی درباره سابقه تلاش‌ها برای قرار گرفتن تبریز در این فهرست نیز گفت: در سال ۱۳۹۱ پیشنهادی برای ثبت تبریز به‌عنوان نخستین شهر خلاق ایران تهیه کردیم، اما این موضوع به دلایلی به نتیجه نرسید. با وجود اینکه تاکنون شش شهر کشور موفق به ورود به شبکه جهانی یونسکو شده‌اند، تبریز همچنان در این فهرست جایگاهی ندارد؛ این در حالی است که این شهر در هر هفت حوزه مورد نظر یونسکو از ظرفیت‌های قابل بررسی برای ثبت جهانی برخوردار است و لازم است این توانمندی‌ها به شکل علمی شناسایی، مستندسازی و برای ارائه در مجامع بین‌المللی آماده شوند.
مدیرعامل انستیتو شهرهای خلاق کشور با اشاره به پیشینه فعالیت این مجموعه بیان کرد: انستیتو ملی شهر خلاق در اسفند سال ۱۳۹۱ با ماهیت علمی و پژوهشی تأسیس شد و در حال حاضر در استان‌های مختلف کشور فعالیت می‌کند. این مجموعه به‌عنوان نهادی غیردولتی و مردمی، مطالعات و پیگیری‌های مربوط به ثبت جهانی شهرهای خلاق ایران را بر عهده دارد. در این مسیر، ابتدا شاخص‌ها و توانمندی‌های هر شهر در هفت حوزه تعیین‌شده بررسی می‌شود و سپس با توجه به ویژگی‌ها و داشته‌های بومی، اولویت‌های تخصصی آن مشخص خواهد شد.
وی افزود: پس از انتخاب حوزه تخصصی هر شهر، مراحل تدوین پرونده و اجرای برنامه‌های مرتبط آغاز می‌شود که این فرایند حدود دو سال زمان نیاز دارد. در این مدت، برنامه‌های متعددی با مشارکت مردم اجرا می‌شود و پس از تکمیل مستندات و پرونده، امکان ارسال آن به یونسکو و حضور ارزیابان برای بررسی ظرفیت‌های شهر فراهم خواهد شد.
رحمتی از آغاز مجدد فعالیت‌های مرتبط با شهر خلاق در آذربایجان شرقی پس از سال‌ها وقفه خبر داد و اظهار کرد: پس از حدود ۱۵ سال، امروز دفتر شهر خلاق در آذربایجان شرقی افتتاح می‌شود و در مرحله نخست، شهرهای تبریز، مراغه و اهر به‌عنوان اولویت‌های مطالعاتی این مجموعه انتخاب شده‌اند.
وی با دعوت از سایر شهرهای استان برای حضور در این فرایند ادامه داد: از اعلام آمادگی شهرهای مختلف برای ورود به مسیر شهر خلاق استقبال می‌کنیم تا ظرفیت‌ها و شاخص‌های آن‌ها مورد بررسی قرار گیرد و بر اساس نتایج مطالعات، مناسب‌ترین حوزه برای پیگیری ثبت جهانی مشخص شود. بر پایه بررسی‌های مقدماتی، تبریز در حوزه ادبیات، اهر در زمینه صنایع‌دستی و مراغه در حوزه خوراک و غذاهای محلی از ظرفیت‌های لازم برای پیگیری ثبت جهانی برخوردار هستند.
وی با تشریح آثار و مزایای عضویت در شبکه جهانی شهرهای خلاق یونسکو گفت: ثبت تبریز در این شبکه، اعتبار بین‌المللی قابل توجهی برای شهر به همراه خواهد داشت و موجب می‌شود نام و قابلیت‌های آن بیش از گذشته در محافل جهانی مطرح شود. همچنین تقویت برند تبریز، معرفی گسترده‌تر توانمندی‌های فرهنگی و هنری، جذب گردشگر و سرمایه‌گذار و رونق اقتصاد محلی از جمله دستاوردهایی است که می‌توان از این مسیر دنبال کرد و در نهایت به تقویت اقتصاد مقاومتی نیز کمک خواهد شد.
رحمتی با تأکید بر اهمیت معرفی ظرفیت‌های داخلی در حوزه دیپلماسی اقتصادی و سیاسی خاطرنشان کرد: برندسازی و شناساندن قابلیت‌های شهرهای ایران در ابعاد مختلف دیپلماسی اهمیت دارد و به‌ویژه در شرایط جنگی امروز، این موضوع می‌تواند در اصلاح نگاه جهانی به شهرهای کشور مؤثر باشد تا افکار عمومی جهان با واقعیت‌های فرهنگی، تاریخی و اجتماعی مناطق مختلف ایران آشنایی بیشتری پیدا کنند.
وی افزود: ثبت شهرهای خلاق در سطح جهانی فرصتی برای معرفی و عرضه فرهنگ، هنر، ادبیات و داشته‌های بومی ایران به دیگر کشورهاست و تبریز نیز با تکیه بر پیشینه تاریخی و فرهنگی خود می‌تواند از این فرصت برای تثبیت و معرفی جایگاه بین‌المللی‌اش بهره ببرد.
در ادامه این نشست، فریدون نعمت‌زاده که به‌عنوان مدیر دفتر انستیتو شهر خلاق آذربایجان شرقی معرفی شد، مشارکت مردم و رسانه‌ها را از عوامل اصلی موفقیت این طرح دانست و اظهار کرد: ثبت جهانی تبریز به‌عنوان شهر خلاق بدون همراهی و مشارکت مردم امکان‌پذیر نخواهد بود. زمانی که مردم و رسانه‌ها برای تحقق یک هدف مشترک وارد میدان شوند و ظرفیت‌های اجتماعی در یک مسیر مشخص به کار گرفته شوند، دستیابی به آن هدف امکان‌پذیرتر خواهد شد. از این رو، رسانه‌ها در معرفی توانمندی‌ها و داشته‌های شهرها نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
وی با اشاره به ظرفیت‌های شناسایی‌نشده در شهرهای مختلف آذربایجان شرقی افزود: علاوه بر تبریز، شهرهای دیگری نیز در استان وجود دارند که از قابلیت‌های ارزشمندی برخوردارند و حتی برخی از این توانمندی‌ها در سطح کشور کم‌نظیر هستند، اما تاکنون به اندازه کافی معرفی نشده‌اند و ویژگی‌های آن‌ها برای عموم مردم شناخته‌شده نیست.
مدیر دفتر انستیتو شهر خلاق آذربایجان شرقی با تأکید بر ضرورت توجه به توانمندی‌های اقتصادی و مهارتی بانوان در مناطق مختلف استان گفت: در میان بانوان خانه‌دار استان ظرفیت‌های قابل توجهی وجود دارد که با شناسایی استعدادها، حمایت از آن‌ها و فراهم کردن بستر مناسب فعالیت می‌توان این توانایی‌ها را به فرصت‌های اقتصادی گسترده تبدیل کرد و زمینه اشتغال و درآمدزایی را برای این قشر فراهم آورد.
نعمت‌زاده با اشاره به برنامه‌های این مجموعه برای معرفی قابلیت‌های استان در سطح بین‌المللی اظهار کرد: تلاش ما این است که با استفاده از ایده‌های خلاقانه، زیبایی‌ها، توانمندی‌ها و ویژگی‌های منحصربه‌فرد شهرهای آذربایجان شرقی را شناسایی کرده و به جهان معرفی کنیم.
وی در پایان، ایجاد ارزش اقتصادی و برندسازی را از اولویت‌های انستیتو شهر خلاق در استان برشمرد و افزود: هدف اصلی ما شناسایی ظرفیت‌های شهرهای استان و حرکت به سمت ثبت آن‌ها در شبکه جهانی شهرهای خلاق یونسکو است، اما پیش از رسیدن به این مرحله باید داشته‌های بومی را شناسایی و تقویت کنیم و با فراهم کردن زمینه مناسب، آن‌ها را به فرصت‌های اقتصادی پایدار تبدیل کنیم.
