به گزارش عصرتبریز، زندگی مشترکی که زمانی با صمیمیت و گفت و گو آغاز شده بود، حالا به سکوت و بی تفاوتی تبدیل شده است. زوج ها هنوز زیر یک سقف زندگی می کنند، اما ارتباط عاطفی میان آنها به تدریج سرد شده و صمیمیت و تفاهم جای خود را به فاصله های خاموش داده است. این همان چیزی است که روانشناسان از آن به عنوان طلاق عاطفی یاد می کنند؛ جدایی ای که در ظاهر ثبت نمی شود، اما بنیان خانواده را تهدید می کند.
زندگی کنار هم، بدون «با هم بودن»
به گفته دکتر سمیه متقی، روانشناس و مشاور خانواده، بسیاری از زوج ها درک درستی از مفهوم طلاق عاطفی ندارند و آن را با زندگی طبیعی روزمره اشتباه می گیرند: «زوج ها ممکن است فکر کنند سرد شدن رابطه طبیعی است، اما وقتی گفت و گو، تبادل احساس و علاقه روزمره کاهش پیدا می کند، در واقع یک فاصله عاطفی شکل گرفته است. این فاصله کم کم به شکاف جدی تبدیل می شود و اگر رسیدگی نشود، حتی می تواند زمینه ساز طلاق قانونی شود.»
او تاکید می کند که طلاق عاطفی یک فرایند تدریجی و خاموش است: «ابتدا نشانه ها کوچک است؛ کاهش گفتگو، کمتر شدن لحظات مشترک، اجتناب از صمیمیت فیزیکی و عاطفی. بعد از مدتی، زوج ها نه تنها حس نزدیکی ندارند بلکه گاهی حتی حضور یکدیگر را نیز نادیده می گیرند. این مرحله از نظر روانشناسی بسیار خطرناک است زیرا افراد به مرور نسبت به هم بی تفاوت می شوند و علاقه و محبت اولیه تقریبا از بین می رود.»
پیامدهای نادیده گرفته شده
به باور دکتر متقی، تاثیر طلاق عاطفی محدود به زوج ها نیست: «فرزندان بیشترین آسیب را می بینند؛ وقتی والدین زیر یک سقف هستند اما ارتباط عاطفی سالم ندارند، کودکان سردرگمی، اضطراب و مشکلات ارتباطی را تجربه می کنند. حتی کیفیت روابط اجتماعی و دوستانه والدین نیز کاهش می یابد و در نهایت سلامت روان کل خانواده تحت تاثیر قرار می گیرد.»
او هشدار می دهد که جامعه معمولا این نوع طلاق را نمی بیند: «مشکلات زناشویی که رسمی نمی شوند، پنهان میمانند و اغلب اطرافیان نمی توانند متوجه بحران شوند. همین باعث می شود زوج ها تنها باقی بمانند و هیچ حمایتی دریافت نکنند.»
چرا طلاق عاطفی اتفاق می افتد؟
به گفته دکتر متقی، شکل گیری طلاق عاطفی معمولا نتیجه ترکیبی از عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی است. او توضیح می دهد که فشارهای اقتصادی و اجتماعی یکی از مهمترین دلایل فاصله گرفتن زوجهاست: «وقتی زندگی روزمره با دغدغه های مالی و مسئولیتهای اجتماعی سنگین می شود، زوج ها زمان و انرژی لازم برای گفت و گو و نزدیک شدن عاطفی به یکدیگر را از دست می دهند. حتی اگر عشق و علاقه اولیه وجود داشته باشد، خستگی و استرس مانع برقراری ارتباط موثر می شود.»
دکتر متقی همچنین به مهارتهای ارتباطی ناکافی اشاره می کند: «بسیاری از زوج ها نمی دانند چگونه اختلاف ها را مدیریت کنند یا تنشهای روزمره را به طور مسالمتدآمیز حل کنند. وقتی این مهارتها کم باشد، کوچکترین اختلاف ها می تواند تبدیل به شکاف عاطفی شود و فاصله ها روز به روز بیشتر شود.»
سبک زندگی مدرن و فناوری های ارتباطی نیز به گفته او نقشی کلیدی دارند: «امروزه حجم مشغله ها و وابستگی به گوشی و شبکه های اجتماعی باعث می شود زوج ها حتی وقتی کنار هم هستند، حضور واقعی و توجه کافی به یکدیگر نداشته باشند. این غفلت های مداوم، به تدریج صمیمیت را کاهش می دهد و فاصله های عاطفی را عمیق تر می کند.»
دکتر متقی تاکید می کند که این عوامل هر یک به تنهایی می توانند ایجاد فاصله کنند، اما ترکیب آنها اغلب طلاق عاطفی را تسریع می کند و اگر زوج ها به آن بی توجه باشند، زمینه ای برای فروپاشی رابطه فراهم می آید.
زندگی واقعی در سایه فاصله های خاموش
در گفتگو با برخی زوج ها، این وضعیت بیش از هر توضیح علمی قابل لمس است. «مریم» ۳۸ ساله می گوید: «وقتی دیگر حتی نمیدانم همسرم روزش را چگونه گذرانده، دیگر سر صحبت باز نمی کنیم. دیگر نه خبری از برنامه های مشترک هست و نه حتی سلام و احوال پرسی گرم. انگار با هم نیستیم، حتی اگر کنار هم باشیم.»
دکتر متقی می گوید که این تجربه ملموس بسیاری از زوج هاست و هشدار می دهد: «زندگی کنار هم بدون هم بودن واقعی، نه تنها صمیمیت را از بین می برد، بلکه به مرور حس تعلق، اعتماد و امنیت روانی زوج ها را نیز تضعیف می کند. وقتی زوج ها خودشان این فاصله را جدی نگیرند، آسیبها گسترش پیدا می کند و حتی ممکن است فرزندان را هم درگیر کند.»
دکتر متقی توصیه می کند که زوج ها حتی قبل از احساس بحران جدی، برای تقویت صمیمیت و ارتباط عاطفی اقدام کنند: «مشاوره زوج درمانی، آموزش مهارتهای گفتگو، ایجاد زمانهای مشترک بدون حواس پرتی و تمرین گوش دادن فعال، می تواند جلوی گسترش فاصله را بگیرد. مهم این است که زوج ها بدانند سکوت و بی تفاوتی به مرور عشق و علاقه اولیه را از بین می برد.»
او همچنین تاکید می کند که توجه به سلامت روان زوجین و ایجاد فرصت برای بیان احساسات، می تواند رابطه را به مسیر سالم بازگرداند: «طلاق عاطفی پایان قطعی زندگی مشترک نیست؛ بلکه زنگ خطری است که نشان می دهد رابطه نیاز به بازسازی دارد. زوج هایی که این نشانه ها را جدی می گیرند، شانس بیشتری برای بازیابی صمیمیت و محبت دارند.»
آری طلاق عاطفی بیشتر از آنکه یک تصمیم ناگهانی باشد، فرآیندی خاموش، طولانی و تدریجی است. شکافی که در همان ابتدا قابل دیدن نیست اما اگر نادیده گرفته شود، بنیان خانواده را تهدید می کند. جامعه و زوج ها باید آن را بشناسند، از آن نترسند و در صورت مواجهه با آن، با گفتگو، گوش دادن و دریافت کمک تخصصی به جای کنار هم بودن بی احساس، مسیر بازسازی و نزدیکی عاطفی را در پیش بگیرند.
- نویسنده : قمر طالبی
